Reżyseria filmu dokumentalnego
Praktyczny kurs reżyserii filmu dokumentalnego, prowadzony przez dwie reżyserki: Małgorzatę Goliszewską – artystkę wizualną i dokumentalistkę oraz Anielę Gabryel: reżyserkę fabularną, dokumentalną i teatralną. Obydwie prowadzące posiadają stopień doktora oraz doświadczenie artystyczne i pedagogiczne na różnorodnych polach: krzyżują tutaj się ścieżki sztuki współczesnej, teatru i filmu, a to co łączy Goliszewską i Gabryel to głęboka miłość do dokumentu. I właśnie tą pasją pragniemy dzielić się ze studentami, ponieważ dokument jest nie tylko gatunkiem filmowym, ale przede wszystkim wyjątkowym sposobem poznawania świata i drugiego człowieka.
Naszym celem jest przekazanie kursantom praktycznych umiejętności filmowych — pracy z bohaterem, kamerą i dźwiękiem, aż po montaż — a także rozwijanie kompetencji niezbędnych każdemu twórcy dokumentalnemu: uważnej obserwacji, umiejętności słuchania, zadawania pytań i twórczego
interpretowania rzeczywistości. Ponadto, zależy nam na tym aby każdy kto ukończy kurs miał też wiedzę na temat funkcjonowania branży filmowej i tego, jak się odnaleźć w świecie festiwali, dotacji i grantów.
Zajęcia mają charakter przede wszystkim praktyczny. W pierwszym semestrze kursanci poznają język filmu dokumentalnego — od jego historii po najbardziej współczesne i eksperymentalne oblicza — i
realizują krótkie formy: obserwację, portret, wywiad oraz autoportret. W drugim semestrze przygotowują własny, autorski film dokumentalny, przechodząc przez wszystkie etapy jego powstawania — od pomysłu, przez zdjęcia, po montaż i pokaz. Podczas każdego ze zjazdów oglądamy też wspólnie współczesne wybitne filmy dokumentalne, rozmawiamy z reżyserami i uczymy się poprzez tzw. case study – poznawanie drogi, którą przeszli inni dokumentaliści.
Kurs prowadzą dwie reżyserki dokumentalne:
Małgorzata Goliszewska — dr sztuk wizualnych (ASP w Szczecinie, ASP we Wrocławiu, Szkoła Wajdy), autorka filmów dokumentalnych, m.in. „Ubierz mnie” i „Lekcja Miłości”. Dokument poznała na wskroś i nic co dokumentalne nie jest jej obce. Jako artystka wizualna tworzyła dokumentalne fotografie, instalacje dźwiękowe, wystawy konceptualne. Stworzyła autorską metodę pisania poezji dokumentalnej, której powstało już kilka tomików, natomiast jej dokumentalny utwór muzyczny na orkiestrę był prezentowany podczas Biennale w Wenecji w 2019 roku. Na filmowym polu zaś otrzymała liczne nagrody na polskich i zagranicznych festiwalach, w tym nominację do ORŁÓW, Paszportów Polityki oraz miejsce na longliście Oscarowej. Od 10 lat pracuje z młodzieżą, dorosłymi i studentami ASP jako mentor dokumentalny.
Aniela Astrid Gabryel — dr PWSFTviT w Łodzi, reżyserka i scenarzystka filmowa. Absolwentka Wiedzy o Teatrze na Uniwersytecie Jagiellońskim oraz Reżyserii w Szkole Filmowej w Łodzi, gdzie otrzymała także tytuł doktora sztuki z wyróżnieniem. Otrzymała Nagrodę Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego za wybitne osiągnięcia artystyczne. Jej krótkometrażowe filmy były nagradzane i pokazywane na wielu festiwalach w Polsce i na świecie.
Przebieg kursu
Semestr I — Język filmu dokumentalnego
Pierwszy semestr wprowadza kursantów w świat dokumentu — poprzez jego historię, aż po różnorodne formy współczesności i eksperyment. Uczestnicy wspólnie odkrywają definicję filmu dokumentalnego i badają granicę między dokumentem a fabułą. Poznają typy i gatunki dokumentu.
Kursanci poznają metody pracy klasyków i współczesnych twórców dokumentu — Kazimierza Karabasza, Marcela i Pawła Łozińskich, Jacka Bławuta, Macieja Dziworskiego, Wernera Herzoga, a także reżyserów młodego pokolenia — oraz zdobywają podstawy etyki dokumentalisty i pracy w kameralnym zespole filmowym.
Kluczowym narzędziem reżysera dokumentalnego jest obserwacja — „cierpliwe oko” kamery, która towarzyszy rzeczywistości, nie ingerując w nią, lub świadomie w nią wchodząc. Kursanci poznają różnicę między kamerą obserwacyjną, uczestniczącą i ingerującą, uczą się szukać tematu i bohatera — indywidualnego i zbiorowego — a także budować z nim relację opartą na zaufaniu i szacunku. Poznają rolę przestrzeni jako nośnika emocji i narracji oraz uczą się sztuki prowadzenia wywiadu dokumentalnego: rozmowy, słuchania i prowadzenia bohatera przed kamerą.
Każdy etap wiedzy teoretycznej znajduje bezpośrednie przełożenie na praktykę: kursanci realizują kolejno etiudy — obserwację, portret, wywiad i film osobisty (autoportret) — ucząc się na własnych próbach i błędach.
Semestr kończy się wspólnym zadaniem filmowym „Poznań od świtu do zmierzchu” — każdy uczestnik realizuje własną, krótką etiudę obserwującą miasto od świtu do zmierzchu, rozwijając uważność, pracę z rytmem dnia, światłem i dźwiękiem oraz umiejętność odnajdywania dramaturgii w codzienności bez
ingerencji w rzeczywistość. Etiudy stają się następnie materiałem do wspólnej pracy montażowej — uczestnicy uczą się łączyć indywidualne obserwacje w jedną filmową opowieść, poznając praktyczne zasady dramaturgii i montażu dokumentalnego.
Semestr II — Własny film dokumentalny
W drugim semestrze każdy uczestnik rozwija własny projekt filmu dokumentalnego — od pomysłu i wyboru bohatera, przez przygotowanie dokumentacji projektu (logline, synopsis, treatment, eksplikacja reżyserska, moodbook i pitch deck), aż po realizację zdjęć i montaż. Kursanci mają też okazję poczuć przedsmak procesu jaki przechodzi profesjonalny reżyser szukając dofinansowanie i będą proszeni o zaprezentowanie i „sprzedanie” swojego pomysłu podczas mini pitchów.
Kursanci uczą się świadomej pracy z operatorem obrazu, pogłębiając poznaną wcześniej wiedzę o języku kamery dokumentalnej, oraz budowania obrazu poprzez przestrzeń, światło i dźwięk. Podczas realizacji zdjęć uczą się pracy z bohaterem w naturalnych warunkach, reagowania na nieprzewidziane
sytuacje oraz łączenia przygotowania z intuicją twórczą.
Program obejmuje pracę nad koncepcją dźwiękową filmu — offem, postsynchronami i dźwiękiem zastanym. Uczymy się również czym jest myślenie montażowe, montaż narracyjny, emocjonalny i
intuicyjny, budowanie rytmu filmu dokumentalnego i współpraca reżysera z montażystą. Kursanci konsultują swoje materiały zdjęciowe w grupie, rozwijając narrację przed przystąpieniem do finalnego montażu.
Semestr kończy się przygotowaniem filmu do pokazu: postprodukcją (konsultacje montażowe, korekta koloru, udźwiękowienie) oraz przygotowaniem projektu do zgłoszeń festiwalowych. Kursanci poznają też podstawy produkcji filmu dokumentalnego — ścieżki rozwoju projektu i finansowania (Doc Lab, Doc Incubator), rolę producenta, dystrybucję i funkcjonowanie festiwali filmowych — a także uczą się sztuki pitchingu: prezentowania własnego projektu przed producentem, komisją i partnerami oraz komunikowania wizji reżyserskiej.
Kurs kończy się publicznym pokazem ukończonych filmów, dyplomem oraz indywidualnym feedbackiem
dla każdego uczestnika.
Organizacja kursu
Szczegółowy harmonogram zajęć oraz program dwóch semestrów uczestnicy otrzymają drogą mailową po zakwalifikowaniu się na kurs.
W razie pytań dotyczących programu lub organizacji kursu zapraszamy do kontaktu.
Termin rekrutacji: 5.05.2026 – 15.08.2026 r.
Czas trwania kursu: październik 2026 – czerwiec 2027 r.
Zajęcia: co drugi weekend – sobota albo niedziela zgodnie z harmonogramem.
Koszt kursu – 899 zł miesięcznie.